Kelam – Belagat İlişkisi

Kur’ân’ı Kerim’in dilsel yapısı sadece yalın bir düşünceyi hedeflemeyen, insanı salt bir tefekkür ile başlatarak, neticesinde tasdike sevk eden ve bu ikisi arasında vicdanî bir ilişki kurmayı sağlayan sübûtu kat’î bir söylemdir. Bu bağlamda gaye, harflerden kelimeleri, kelimelerden cümleleri ve bunların ötesindekini tanımak olduğu için, varlıkları, mebde ve mead itibarıyla Allah Teala’ nın ilim, kudret ve kemâline delalet eden birer delil gören Kelam, yöntemi gereği, söz dünyasının varlıkları olan kelimeleri ve bağlamlarını incelemeyi düstur edinmiş, bu durum, Kelâm-Belağat etkileşimini zorunlu kılmıştır. Bunun bir sonucu olarak, edebi sanat ve kaideleri içeren Belağat ilmi, mütekellimûnun elinde Kelamın rengini almış, Kur’ân’ın i’câzı, nassin anlaşılması, inanca dair önermelerin inşası ve ekollerin birbirini ilzāmında aktif olarak kullanılmış, tüm bu çabalar, Kelâm’ ın gelişmesine paralel olarak Belağať in ve diğer dilbilimlerinin gelişmesine de katkı sağlamıştır.